Of drie principes voor betere gebruiksvriendelijkheid

Ik heb een magnetron thuis. Werkelijk een prachtig ding. Ik gebruik hem om mijn kip te ontdooien/per ongeluk te koken. Soms warm ik er een kliekje in op. En heel af en toe maak ik er diepvriesspinazie in warm. Om dat allemaal mogelijk te maken heeft mijn magnetron 21 knoppen! En een tweeëntwintigste om het deurtje te openen. Ik gebruik er zeven. Het lijkt wel of ik de ‘maximale potentie van mijn magnetron’ niet benut.


Mijn magnetron is een klassiek geval van feature creep. Ontwikkelingen in de soft- en hardware maken het simpel om functionaliteit toe te voegen en dat doen we dan ook. Net zolang tot er met dezelfde knoppen zowel de tijd als het gewicht van het op te warmen product in te stellen is. Net zolang tot er twee knoppen met Start zijn. Net zolang tot mijn magnetron email kan versturen.
Dit is een groter probleem dan het op het eerste gezicht lijkt. Hoe meer functies er in software zit, hoe meer er stuk kan gaan, hoe meer training het personeel nodig heeft, hoe meer er getest moet worden. Kortom, hoe meer de magnetron uiteindelijk kost. Mijn magnetron heeft zelfs de kritische massa bereikt. Er zitten zoveel features in dat ik het maar opgegeven heb. Ik gebruik alleen een paar knoppen waarvan ik absoluut zeker ben hoe ze werken.

Feature richtlijnen
Normaal gesproken zou ik me er nu makkelijk van af maken. Geen feature creep! Alleen de minimale set functies! Maar daar schieten we niets mee op. We worden tóch opgescheept met projecten waar feature op feature gebouwd moet worden. Dus we kunnen er beter het beste van maken. Daarom volgen hier drie richtlijnen om het makkelijk te houden:
1. Gestalt psychologie
Volgens de Gestalt psychologie interpreteert het menselijk waarnemingssysteem een waarneming altijd op de simpelste manier. Een interface moet deze simpele verklaringen dus proberen te ondersteunen. Volgens de Gestalt Psychologie zijn er zes principes die van invloed zijn op het interpretatieproces: Closure, Similarity, Proximity, Symmetry and Area (onderaan), Continuity en Common Fate [java applet]. Bezoek vooral de links, die maken het veel duidelijker.
Mijn magnetron doet dit redelijk. De knopjes voor High, M-High tot aan Low zien er allemaal ongeveer hetzelfde uit (Law of Similarity) en staan dicht op elkaar (Law of Proximity). Daarom is het logisch om te veronderstellen dat ze dezelfde soort functie hebben. En inderdaad, ze zijn alle vijf te gebruiken om het vermogen in te stellen.
Helaas gaat het mis met de knoppen voor Auto defrost en Clock/A. start. Ze lijken op elkaar, staan dicht op elkaar, maar hebben toch niets met elkaar te maken. En met de knoppen in het grijze vlak wordt het helemaal een rotzooi. De vier knoppen met de schematisch weergave van voedsel (?) lijken wel in dezelfde categorie te horen, maar wat hebben de plus en de min ermee te maken? En waarom staan er twee aan de linker- en twee aan de rechterkant? Mag ik ze absoluut niet door elkaar halen?
Voor bonuspunten, met welk principe houdt deze pagina geen rekening?

2. Herkennen in plaats van onthouden
Mensen zijn slecht in dingen onthouden. Computers niet.
Computers zijn slecht in dingen herkennen. Mensen niet.
Probeer gebruik te maken van de sterke punten.
Mijn magnetron houdt al helemaal geen rekening met mijn vergeetachtigheid. Als hij eindelijk eens mijn kip perfect heeft ondooid dan hoef ik er niet vanuit te gaan dat ik dat de dag erna nog eens kan herhalen. Nee, ik krijg weer deels ontdooide, deels bevroren en deels gekookte kip. Ik ben natuurlijk de tijd- en vermogensinstellingen al lang weer vergeten. En mijn magnetron ook. Jammer.

3. Fitts’ Law
De belangrijkste formule in het interface ontwerp. Eigenlijk de enige formule, dus winner by default. Fitts’ law schat de tijd die iemand nodig heeft om een knop op een scherm te klikken afhankelijk van de afstand van de muisaanwijzer tot de knop en de afmetingen van de knop. Nogal logisch. In formule-vorm:

Kort gezegd, hoe verder de knop is van de muisaanwijzer (D:distance), hoe langer het duurt voordat de gebruiker op de knop kan klikken (T:time). En als de knop klein is (W:width), dan duurt het ook langer.
Door het scherm zodanig in te delen dat de velden elkaar logisch opvolgen en de gebruiker zijn muis dus nooit erg ver hoeft te bewegen wordt de interface sneller en makkelijker. En maak de knoppen even groot. Als de knop zichzelf aanpast aan zijn tekstuele inhoud wordt de ‘ok’-knop ongeveer drie keer zo klein als ‘cancel’ en zelfs vierenhalf keer zo klein als ‘annuleren’ en duurt het langer om vooruitgang te boeken.
Mijn magnetron doet dit best goed. De belangrijkste knoppen die ik het meeste gebruik zijn ook het grootst en zijn dus sneller te bedienen.

Conclusie
De drie principes, Gestalt psychologie, herkennen in plaats van onthouden en Fitts’ Law, kunnen direct toegepast worden in de interface van nieuwe applicaties en met een minimale inspanning een grote verbetering in de gebruikersvriendelijkheid betekenen. Met deze principes kan zelfs een simpele magnetron gebruiksvriendelijker worden.